جدیدترین اخبار :
  • امام حسین (ع)، بهترین الگوی معرفتی در عدالت خواهی و ظلم ستیزی/ یادداشتی از دکتر مختاری ریاست دانشگاه مذاهب اسلامی به مناسبت سوم شعبان
  • بعثت نبوی؛ از بسط زمانی تا گسترش اخلاق عرفی /تکمیل مکارم اخلاقی، مهمترین غایت بعثت نبوی/ یادداشتی از دکتر مختاری؛ ریاست دانشگاه مذاهب اسلامی
  • پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به‌مناسبت آغاز سال ۱۳۹۹/ سال "جهش تولید"
  • پیام نوروزی ریاست محترم دانشگاه مذاهب اسلامی به مناسبت آغاز سال جدید و بهار طبیعت  
  • انتصاب «مدیر حراست دانشگاه مذاهب اسلامی» در حکمی از سوی ریاست محترم دانشگاه

پایان نامه "حق یا حکم بودن ولایت، حضانت و نفقه در فقه اسلامی و حقوق ایران" 14 اسفند دفاع می‌شود/ چکیده

تاریخ اطلاعیه : 98/12/05 | تعداد بازدید :107

جلسه دفاعیه رساله«خانم صالحی » دانشجوی مقطع دکتری ، رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی روز  چهارشنبه مورخ 14 اسفند از ساعت 13-15 در سالن جلسات دانشگاه مذاهب اسلامی برگزار می گردد.

 عنوان پایان نامه:

حق یا حکم بودن ولایت، حضانت و نفقه در فقه اسلامی و حقوق ایران

استاد راهنما آقای دکتر مومنی

استاد مشاور آقای دکتر فروغی و خانم دکتر دانش پور

استاد داور: آقایان دکتر هرندی، رهبر و ضیایی

چکیده:

مسئله‌ی حق و حکم و نقش کاربردی آن در تبیین برخی مسائل فقهی و حقوقی امروز یکی از موضوعات مطرح به ویژه در یک قرن و نیم اخیر است. شناسایی حق و حکم، نخست از راه بررسی دقیق ادله باب‌های ولایت، حضانت و نفقه و دوم از راه توجه به آثار و ویژگی‌های این دو، به ما کمک می‌کند حق و حکم به عنوان دو مفهوم فقهی و حقوقی از یک‌دیگر تمایز یابند و از موارد مشتبه در این زمینه رفع تردید شود. بررسی ماهیت ولایت، حضانت و نفقه از نظر مفهومی و داوری درباره‌ی حق یا حکم بودن آن با استفاده از روش‌های یادشده و انطباق آن با موارد مشتبه موضوع مورد بررسی در این رساله است. لذا نخست تلاش شده ماهیت و مبانی هریک از این مصادیق، از دیدگاه فقیهان مسلمان و علمای حقوق بیان شود و حق یا حکم بودن آن با توجه به لسان ادله مورد بررسی قرار گیرد. پس از آن با توجه به راه حل دوم یعنی معیارهای تشخیص حق و حکم که توسط فقها به‌ویژه مشهور فقهای شیعه به کار گرفته شده، به تعیین حق یا حکم بودن هر یک موضوعات ولایت، حضانت و نفقه پرداخته شود.

در مورد ولایت بررسی منابع فقهی نشان می‌دهد تعبیر ائمه‌ی معصومین(ع) در روایات و عبارات فقها از ولایت به عنوان حق ولایت، ناظر به معنای عام حق که شامل حکم می‌شود، می‌باشد. هم‌چنین با توجه قابلیت اسقاط که فقها آن را اصلی‌ترین ویژگی حق به معنای خاص می‌دانند، عدم اسقاط‌پذیری در ولایت نشان از حکم بودن این نهاد دارد.

در مورد حضانت از مجموع ادله و شواهد به دست می‌آید که حضانت پدر ویژگی‌های حق را ندارد و از این‌رو به نظر می‌رسد حکم است اما حق حضانت مادر را می‌توان حق دانست. علاوه بر این‌، حضانت برای مادر قابل اسقاط و نقل بوده و بدین لحاظ از دو ویژگی‌ اصلی حق برخوردار است. با توجه به صدق عنوان پدر و فرزند در لغت و عرف در این مورد و نظر فقهای معاصر که فرزند طبیعی را از لحاظ نسب و آثار آن جز در مورد ارث برابر با فرزند مشروع دانسته‌اند، حکم یادشده و سایر آثار نسب مانند ولایت، حضانت، نفقه، حرمت نکاح و ... در مورد فرزند طبیعی نیز ثابت است.

اما در مورد نفقه، اصل لزوم انفاق است که به حکم بودن اصل نفقه اشاره دارد. براساس نصوص ادله نفقه‌ی اقارب از جمله فرزندان نیز حکم است اما از روایات حق بودن نفقه‌ی زوجه استنباط می‌گردد و حتی برخی از روایات به حق بودن نفقه‌ی زوجه تصریح نموده‌اند. بنابراین مطالبه‌ی نفقه‌ی گذشته، ضمانت نفقه و شرط اسقاط و شرط عدم نفقه صحیح بوده و با توجه به این‌که عقد سبب لزوم نفقه است، شرط اسقاط نفقه اسقاط ما لم‌یجب نبوده و مخالف کتاب و سنت نیز نمی‌باشد. در نهایت با توجه به بررسی انجام‌شده نفقه‌ی زن باردار در عده‌ی طلاق بائن و عده‌ی وفات از آن حمل بوده و زن حق اسقاط، نقل، انتقال و تأدیه آن را ندارد.

واژگان کلیدی: حق، حکم، ولایت، حضانت، نفقه، موارد مشتبه‏.

آرشیو اخبار
سامانه پیامکی و ایمیل

بازگشت به ابتدا