جدیدترین اخبار :
  • با شرکت 1100 داوطلب؛ آزمون اختصاصی دانشگاه مذاهب اسلامی(ویژه طلاب شیعه و اهل سنت) 31 خرداد در 8 استان برگزار می شود
  • امضای تفاهم نامه همکاری میان دانشگاه مذاهب اسلامی و چند مرکز علمی و دانشگاهی هند
  • دکتر مختاری در کنفرانس بین المللی "بزرگداشت تنوع در جهان اسلام"در دهلی: "دگر پذیری" ضرورت امروز برای رسیدن به وحدت و همدلی/ دانشگاه مذاهب اسلامی در ایران نمونه عینی، علمی و عملی دگر پذیری تنوع در باورها و مذاهب است
  • نشست علمی «تمدن نوین اسلامی در آیینه تقریب با تاکید بر اندیشه های مقام معظم رهبری(مدظله العالی)»/ 29 خردادماه برگزار می شود
  • آغاز امتحانات پایان نیمسال دوم سال تحصیلی 98-97 واحد زاهدان

رساله دکتری "عقل و هوی در قرآن و نهج البلاغه (مفهوم شناسی، کارکرد و آثار)" 15 اسفند دفاع می‎شود/ چکیده

تاریخ اطلاعیه : 96/12/13 | تعداد بازدید :481

جلسه دفاعیه رساله دکتری آقای مرتضی قاسمی حامد دانشجوی مقطع دکتری رشته علوم قرآن و حدیث در تاریخ 15/12/96 از ساعت 16:30الی 18:30 در سالن جلسات دانشگاه مذاهب اسلامی برگزار می‎گردد.


اطلاعات دفاعیه و چکیده رساله به شرح ذیل می باشد:

عنوان رساله:

عقل و هوی در قرآن و نهج البلاغه (مفهوم شناسی، کارکرد و آثار)

استاد راهنما: جناب آقای دکتر معارف

استاد مشاور: جناب آقای دکتر قنبری

استاد مشاور دوم: سر کار خانم دکتر عربی

داور: جناب آقای دکتر فقهی زاده

داور: جناب آقای  دکتر اسودی

داور: سر کار خانم دکتر زرسازان

 

چکیده:

مفاهيم «عقل» و «هوي» در قرآن و نهج البلاغه در موارد متعدد به کار رفته ­اند كه نكته­ هاي اخلاقي بسياري در آنها نهفته است. در این رساله ضمن بررسي مفهوم اين دو واژه و مشتقات آنها، معاني مختلف آنها در قرآن و نهج البلاغه، كاركردها و آثار آنها در روابط چهارگانه «انسان با خدا، خود، ديگران و دنیا» مورد واكاوي قرار می­ گيرد و سپس رابطه بين اين دو مفهوم تحليل و بررسي می­شود. اين تحقيق با هدف نهادینه سازی اخلاق در جامعه و ارائه راهکارهای مقابله با هوی پرستی و چگونگی بهره­ گیری از عقل در این راستا، به نگارش درآمده است. ز بررسی موارد «عقل» و «هوی» در قرآن و نهج البلاغه پی می­بریم که «عقل» در قرآن و نهج البلاغه، به معنای قوه ادراک و فهم است که در وجود انسان قرار دارد و سبب تمییز بین حسن و قبیح می­ شود. هم در قرآن و هم در نهج البلاغه عقل را در دو محور نظری و عملی به کار برده­اند. هوی نیز در قرآن و نهج البلاغه به معنای میل نفس به سوی شهوت است که نمود آن در این دو کتاب در حوزه عمل است. کارکردهای «عقل» در قرآن نظری هستند و در سه محور قرار دارند: 1. در ارتباط انسان با خدا 2. در ارتباط انسان با خود 3. در ارتباط انسان با دنیا (طبیعت و جهان). اما در نهج البلاغه، علاوه بر کارکردهای نظری مطرح شده، در محور ارتباط انسان با دیگران نیز مورد بررسی قرار گرفته ­اند که کارکردها در این محور عملی هستند. کارکردهای «هوی» هم در قرآن و هم در نهج البلاغه در دو محور مطرح شده­ اند: در ارتباط انسان با خدا و در ارتباط انسان با دیگران، که عملی هستند. آثار «عقل» و «هوی» هم در قرآن و هم در نهج البلاغه در چهار محور مطرح شده‌، اما موارد آن در نهج البلاغه با تفصیل و گستردگی بیشتر بیان شده­اند که نقش تفسیری نهج البلاغه در این موارد مشهود است. بررسی موارد «عقل» و «هوی» در قرآن و نهج البلاغه نشان می­دهد که رابطه آنها تقابل از نوع تضاد است به طوری که یکی از آثار هوی پرستی، دنیاپرستی و یکی از آثار به کار گیری عقل، دل بریدن از دنیا است. هم در قرآن و هم در نهج البلاغه عوامل غلبه هوی بر عقل و راهکارهای غلبه عقل بر هوی از فحوای کلام قابل استخراج هستند، با این تفاوت که در نهج البلاغه، در خصوص راهکارها تفصیل و تفسیر صورت گرفته است. برخی از کارکردها و آثار عقل و هوی در قرآن، در نهج البلاغه بیان نشده است که البته نهج البلاغه حاوی تمامی سخنان امام علی(ع) نیست. اگر قرآن و نهج البلاغه در کنار یکدیگر مورد بررسی و توجه قرار گیرند، می­توان در راستای تحقق اخلاق اسلامی در جامعه گام برداشت.

کلید واژه ­ها­: قرآن، نهج البلاغه، «عقل»، «هوی»، کارکرد، آثار.

 

آرشیو اخبار
سامانه پیامکی و ایمیل

بازگشت به ابتدا