جدیدترین اخبار :
  • ثبت نام حضوری پذیرفته شدگان جدیددانشگاه مذاهب اسلامی مقطع کارشناسی درواحدبندرعباس98/6/27
  • به همت دانشگاه مذاهب اسلامی شعبه گنبد کاووس؛ همایش ملی جستارهای پژوهشی با تاکید بر بیانیه گام دوم انقلاب برگزار می شود/ تمدید مهلت ارسال مقالات تا 8 آبانماه
  • اطلاعیه مهم/جزئیات، مدارک مورد نیاز و زمان ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان "مقطع کارشناسی" سال تحصیلی 99-98 دانشگاه مذاهب اسلامی
  • مصاحبه علمی با پذیرفته شدگان مرحله اول آزمون اختصاصی طلاب در دانشگاه مذاهب اسلامی واحد زاهدان با حضور مسئولین و اعضای هیئت علمی دانشگاه
  • مصاحبه علمی با پذیرفته شدگان مرحله اول آزمون اختصاصی طلاب در دانشگاه مذاهب اسلامی واحدبندرعباس باحضور دکتراجداد ودکتر خلفی از دانشگاه مذاهب اسلامی 98/6/23-24

رساله دکتری "عقل و هوی در قرآن و نهج البلاغه (مفهوم شناسی، کارکرد و آثار)" 15 اسفند دفاع می‎شود/ چکیده

تاریخ اطلاعیه : 96/12/13 | تعداد بازدید :578

جلسه دفاعیه رساله دکتری آقای مرتضی قاسمی حامد دانشجوی مقطع دکتری رشته علوم قرآن و حدیث در تاریخ 15/12/96 از ساعت 16:30الی 18:30 در سالن جلسات دانشگاه مذاهب اسلامی برگزار می‎گردد.


اطلاعات دفاعیه و چکیده رساله به شرح ذیل می باشد:

عنوان رساله:

عقل و هوی در قرآن و نهج البلاغه (مفهوم شناسی، کارکرد و آثار)

استاد راهنما: جناب آقای دکتر معارف

استاد مشاور: جناب آقای دکتر قنبری

استاد مشاور دوم: سر کار خانم دکتر عربی

داور: جناب آقای دکتر فقهی زاده

داور: جناب آقای  دکتر اسودی

داور: سر کار خانم دکتر زرسازان

 

چکیده:

مفاهيم «عقل» و «هوي» در قرآن و نهج البلاغه در موارد متعدد به کار رفته ­اند كه نكته­ هاي اخلاقي بسياري در آنها نهفته است. در این رساله ضمن بررسي مفهوم اين دو واژه و مشتقات آنها، معاني مختلف آنها در قرآن و نهج البلاغه، كاركردها و آثار آنها در روابط چهارگانه «انسان با خدا، خود، ديگران و دنیا» مورد واكاوي قرار می­ گيرد و سپس رابطه بين اين دو مفهوم تحليل و بررسي می­شود. اين تحقيق با هدف نهادینه سازی اخلاق در جامعه و ارائه راهکارهای مقابله با هوی پرستی و چگونگی بهره­ گیری از عقل در این راستا، به نگارش درآمده است. ز بررسی موارد «عقل» و «هوی» در قرآن و نهج البلاغه پی می­بریم که «عقل» در قرآن و نهج البلاغه، به معنای قوه ادراک و فهم است که در وجود انسان قرار دارد و سبب تمییز بین حسن و قبیح می­ شود. هم در قرآن و هم در نهج البلاغه عقل را در دو محور نظری و عملی به کار برده­اند. هوی نیز در قرآن و نهج البلاغه به معنای میل نفس به سوی شهوت است که نمود آن در این دو کتاب در حوزه عمل است. کارکردهای «عقل» در قرآن نظری هستند و در سه محور قرار دارند: 1. در ارتباط انسان با خدا 2. در ارتباط انسان با خود 3. در ارتباط انسان با دنیا (طبیعت و جهان). اما در نهج البلاغه، علاوه بر کارکردهای نظری مطرح شده، در محور ارتباط انسان با دیگران نیز مورد بررسی قرار گرفته ­اند که کارکردها در این محور عملی هستند. کارکردهای «هوی» هم در قرآن و هم در نهج البلاغه در دو محور مطرح شده­ اند: در ارتباط انسان با خدا و در ارتباط انسان با دیگران، که عملی هستند. آثار «عقل» و «هوی» هم در قرآن و هم در نهج البلاغه در چهار محور مطرح شده‌، اما موارد آن در نهج البلاغه با تفصیل و گستردگی بیشتر بیان شده­اند که نقش تفسیری نهج البلاغه در این موارد مشهود است. بررسی موارد «عقل» و «هوی» در قرآن و نهج البلاغه نشان می­دهد که رابطه آنها تقابل از نوع تضاد است به طوری که یکی از آثار هوی پرستی، دنیاپرستی و یکی از آثار به کار گیری عقل، دل بریدن از دنیا است. هم در قرآن و هم در نهج البلاغه عوامل غلبه هوی بر عقل و راهکارهای غلبه عقل بر هوی از فحوای کلام قابل استخراج هستند، با این تفاوت که در نهج البلاغه، در خصوص راهکارها تفصیل و تفسیر صورت گرفته است. برخی از کارکردها و آثار عقل و هوی در قرآن، در نهج البلاغه بیان نشده است که البته نهج البلاغه حاوی تمامی سخنان امام علی(ع) نیست. اگر قرآن و نهج البلاغه در کنار یکدیگر مورد بررسی و توجه قرار گیرند، می­توان در راستای تحقق اخلاق اسلامی در جامعه گام برداشت.

کلید واژه ­ها­: قرآن، نهج البلاغه، «عقل»، «هوی»، کارکرد، آثار.

 

آرشیو اخبار
سامانه پیامکی و ایمیل

بازگشت به ابتدا