یادداشت| تنگه هرمز؛گلوگاه استراتژیک جهان و نماد اقتدار ایران در میان تهدیدات و جنگ شناختی دشمن| دکتر محمدمهدی رضائی عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی

موقعیت ژئوپلیتیکی بی‌همتا: تنگه هرمز در معرض تهدیدات و تلاش‌های تغییر نقشه

تنگه هرمز، با عرضی کمتر از ۳۰ کیلومتر⁽¹⁾، به عنوان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های جهان در مسیر انرژی جهانی، همواره مورد توجه قرار داشته است. امروزه، با گسترش فضای جنگ تحمیلی سوم صهیونیستی-آمریکایی در منطقه، این تنگه به یکی از محل‌های کلیدی تنش و تلاش برای «کنترل» تبدیل شده است. دشمن، از طریق رسانه‌ها، تحلیل‌های سیاسی و فضای دیجیتال، سعی دارد این گلوگاه را به عنوان یک «محل خطر» و «نقطه ضعف» در امنیت منطقه معرفی کند. هدف این جنگ شناختی و رسانه‌ای، این است که از اعتماد مردم و جامعه بین‌الملل به توانایی ایران در حفظ امنیت این مسیر کاسته و از این موقعیت استراتژیک به عنوان یک ابزار قدرت دفاعی و اقتصادی دست کشیده شود.

روش دشمن در کم‌ارزش کردن نقش ایران

در دنیای امروز، جنگ توسط ابرقدرتها نه تنها با سلاح‌ها، بلکه با کلام، تصویر و داستان‌سازی اداره می‌شود. دشمن، از طریق تبلیغات و تحلیل‌های پراکنده، سعی دارد این حقیقت را مخدوش کند که ایران به عنوان کشوری که صاحب ساحل شمالی تنگه هرمز است، حق قانونی، ملی و تاریخی در حفاظت از امنیت این مسیر را دارد. از این رو با تبلیغات رسانه‌ای و جنگ شناختی، به ویژه در فضای مجازی و رسانه‌های سمعی و بصری، تلاش می‌کند ایران را به عنوان یک عامل ناامنی و مانعی برای ترانزیت انرژی نشان دهد. اما این تلاش‌ها، نه تنها نمی‌تواند حقیقت را تغییر دهد، بلکه بازتابی از نگرانی و ترس دشمن از این است که ایران به عنوان بازیگری مستقل و مصمم در منطقه، می‌تواند امنیت اقتصادی جهانی را به شکلی متفاوت و مبتنی بر عزت ملی حفظ کند.

اقتدار عزتمندانه ایران در مقابل تهدیدات و فریب‌های شناختی

جمهوری اسلامی ایران با درک عمیق از اینکه جنگ امروز، بیش از هر زمانی، جنگ اندیشه و اراده است، به ویژه در مورد تنگه هرمز، از این موقعیت به عنوان یک نماد اقتدار و عزت ملی استفاده کرده است. حضور نظامی مقتدرانه، توسعه زیرساخت‌های بندری و توانایی کنترل و نظارت بر این مسیر، نشان‌دهنده این است که ایران اسلامی - به واسطۀ تدابیر مدیریتی دوراندیشانۀ رهبر شهید انقلاب و مدیران نظامی و اجرایی کشور در مراحل گوناگون - نه تنها قادر به دفاع از خود است، بلکه می‌تواند به عنوان عاملی مطمئن و مسئول در حفظ امنیت جهانی عمل کند. این موضع، در مقابل جنگ رسانه‌ای دشمن، به یک پاسخ هوشمندانه و مصمم تبدیل شده است. ایران با حفظ امنیت تنگه هرمز، نه تنها به امنیت خود، بلکه به ثبات اقتصادی منطقه و جهان نیز کمک می‌کند و این امر، به ویژه در شرایطی که دشمن سعی دارد از این مسیر برای تضعیف جمهوری اسلامی و ملت قهرمان ایران استفاده کند، نشان‌دهنده قدرت اراده و استقلال ملی است.

از گلوگاه جغرافیایی تا نمادی از مقاومت و عزت

ایران با مقاومت در برابر تهدیدات و فریب‌های دشمن، نشان داده است که موقعیت جغرافیایی، اگر با اراده و هوشمندی مدیریت شود، می‌تواند به یک نقطه قوت و نمادی از عزت و اقتدار تبدیل شود. این تجربه، درسی ارزشمند برای دانشجویان، پژوهشگران و سیاستمداران است: در زمانی که دشمن سعی می‌کند از طریق کلام و تصویر، حقیقت را پنهان کند، اراده ملی،‌اتحاد و واقعیت عملی، همیشه پیروز خواهد بود.

نبرد استراتژیک بر سر تنگه هرمز و کنترل منابع انرژی

نبرد اصلی در منطقه امروزه بر سر کنترل تنگه هرمز و مدیریت قیمت نفت، گاز و به ویژه هلیوم است، که این تنگه به عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای جهانی حمل و نقل انرژی، نقش حیاتی در امنیت انرژی جهانی ایفا می‌کند. ایران با تقویت حضور نظامی و اقتصادی خود در این منطقه، توانسته است در سال‌های اخیر موقعیت استراتژیک خود را به طور قابل توجهی تقویت کند. این کنترل، نه تنها از نظر نظامی، بلکه از نظر اقتصادی و انرژی‌محور، برای ایران امکان دستیابی به نفوذ بیشتر در بازارهای جهانی را فراهم کرده است. همچنین توسعه زیرساخت‌های انرژی و افزایش تولید هلیوم، که به عنوان عنصر کلیدی در صنایع فناوری و هوافضا استفاده می‌شود، به ایران اجازه داده است تا در بازارهای جهانی به عنوان یک بازیگر مهم حضور داشته باشد. این موفقیت‌ها نتیجه سیاست‌های بلندمدت، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای است که ایران در سال‌های اخیر به آن پرداخته است.

ایران امروز با گرفتن کنترل این مناطق حیاتی، نه تنها امنیت انرژی خود را تضمین کرده، بلکه به عنوان یک بازیگر استراتژیک در چهارچوب جهانی انرژی شناخته می‌شود.

اتحاد کشورهای اسلامی منطقه: عامل امنیت مشترک و مقابله با تسلط‌طلبی‌های چپاولگران

در شرایطی که فضای جنگ تحمیلی سوم صهیونیستی-آمریکایی به شکلی گسترده‌تر و پیچیده‌تر به منطقه غرب آسیا نفوذ کرده است، اتحاد کشورهای اسلامی منطقه به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای مقابله با تهدیدات مشترک، اهمیت بی‌بدیلی پیدا کرده است. این اتحاد، نه تنها به صورت سیاسی یا دیپلماتیک، بلکه در حوزه‌های امنیتی، اقتصادی و فرهنگی، به عنوان پایه‌ای جدی برای تامین امنیت مشترک عمل می‌کند. اگر کشورهای مسلمان این منطقه با وجود تفاوت‌های داخلی، در برابر تهدیدات خارجی - به ویژه تلاش‌های چپاولگران توسعه‌طلب و تمامیت‌خواه - به سمت هم‌افزایی و هم‌پیمانی حرکت کنند، این اتحاد، به‌ویژه در مواجهه با سیاست‌هایی که هدف آن‌ها کاهش اقتدار ملی، تضعیف حاکمیت ملی و تقویت نفوذ خارجی است، به عنوان دفاعی متقابل از عزت و استقلال هرکدام از این کشورها شکل خواهد گرفت. چپاولگران توسعه‌طلب، با تکیه بر نفوذ مالی، سیاسی و امنیتی، سعی دارند از طریق تحریک اختلافات داخلی، تضعیف نهادهای ملی و ترویج اندیشه‌های مغایر با ارزش‌های اسلامی و ملی، همواره مانع شکل‌گیری این اتحاد بشوند؛ اما اتحاد کشورهای اسلامی منطقه، از طریق تقویت همکاری‌های نظامی، اقتصادی و فرهنگی، به راحتی می‌تواند این تلاش‌ها را به چالش کشیده و دست گاوچران‌های وحشی دنیا را از این منطقه و منابع ارزشمند آن کوتاه کند:

- همکاری‌های نظامی و امنیتی مانند تبادل اطلاعات، تمرینات مشترک و هماهنگی در مواجهه با تهدیدات مرزی و دریایی، نشان‌دهنده تقویت اعتماد متقابل است. 

- همکاری‌های اقتصادی از طریق کریدورهای تجاری، پروژه‌های لجستیکی و تقویت بازرگانی بین‌المللی، به کاهش وابستگی به سیستم‌های خارجی کمک می‌کند. 

- همکاری‌های فرهنگی و علمی، به ویژه در دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، به تقویت هویت مشترک و مقابله با فریب‌های شناختی دشمن کمک می‌کند.

پی‌نوشت:

[1]. میانگین عرض تنگه هرمز در نقاط مختلف، بین ۲۵ تا ۳۰ کیلومتر متغیر است. به‌طور کلی، کمترین عرض این تنگه در نزدیکی جزیره هرمز (در ساحل جنوبی) به حدود ۲۵ کیلومتر می‌رسد، در حالی که در برخی نقاط شمالی (نزدیک بندرعباس) می‌تواند به ۳۰ کیلومتر نیز برسد. بنابراین، گفتن «کمتر از ۳۰ کیلومتر» به‌عنوان یک تخمین کلی، در محدوده واقعیت جغرافیایی قرار دارد. این اطلاعات از منابع معتبر جغرافیایی و ناوبری، از جمله اداره ناوبری ایران (IMC)، سازمان جغرافیایی نیروی دریایی ایالات متحده (USNO) و نقشه‌های ماهواره‌ای معتبر (مانند Google Earth و Copernicus) تأیید شده است. این منابع نشان می‌دهند که تنگه هرمز یک گلوگاه باریک و کم‌عرض است که به‌دلیل این ویژگی، به‌ویژه در شرایط تنش، به یک نقطه حساس و کنترل‌شده تبدیل می‌شود. این عرض محدود، امکان کنترل فیزیکی و استراتژیک این مسیر را برای کشورهای ساحلی، به‌ویژه جمهوری اسلامی ایران، فراهم می‌کند.