دکتر فلاح زاده در نشست بصیرتی علمای اهل سنت هرمزگان: تقریب مذاهب را باید با نگاه استراتژیک دنبال کرد/ دانشگاه مذاهب اسلامی به دنبال تقویت «زیست مشترک» میان مذاهب است

رئیس دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی با تأکید بر اینکه تقریب مذاهب باید با نگاهی راهبردی و نه تاکتیکی دنبال شود، گفت: این دانشگاه با تکیه بر تقویت «زیست مشترک» میان پیروان مذاهب اسلامی، تلاش می‌کند زمینه همگرایی علمی، فرهنگی، اجتماعی و دینی و کاهش منازعات در جهان اسلام را فراهم کند.

دکتر محمدهادی فلاح‌زاده، رئیس دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، در نشست بصیرتی از جنگ نظامی تا جنگ روایت ها؛ رسالت علما در تبیین حقیقت که با حضور علمای اهل سنت هرمزگان برگزار شد با اشاره به رسالت و کارکردهای دانشگاه اظهار کرد: دانشگاه علاوه بر تولید، توسعه و نهادینه‌سازی علم، وظیفه گسترش تفکر، اندیشه و آگاهی، تعمیق فرهنگ، انتقال فرهنگ به نسل جدید، پالایش فرهنگی و توسعه عقلانیت و خردورزی را بر عهده دارد.

وی افزود: یکی از کارکردهای مهم دانشگاه، کمک به توسعه و پیشرفت کشور متناسب با مبانی، ارزش‌های دینی و ذائقه ملی است و در کنار آن، تعمیق هویت، حفظ انسجام و یکپارچگی جامعه، توانمندسازی جامعه و تربیت نسل‌های جدید نیز از وظایف اساسی دانشگاه به شمار می‌رود.

فلاح‌زاده با بیان اینکه هر موضوعی برای اثرگذاری پایدار باید از مرحله تبلیغ و احساس عبور کرده و به مرحله نهادینه‌سازی و درونی‌سازی برسد، تصریح کرد: موضوعی که نهادینه و درونی شود، پایدار خواهد شد و زمانی که پایدار شد، می‌تواند تغییرساز و اثربخش باشد.

رئیس دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی ادامه داد: این دانشگاه بر اساس تفکر و اندیشه مرحوم آیت‌الله محمدواعظ‌زاده خراسانی که از پیش از انقلاب نگاه تقریبی را دنبال می‌کرد، شکل گرفت و شخصیت‌هایی همچون مرحوم آیت‌الله تسخیری و دیگر چهره‌های علمی و تقریبی نیز در دوره‌های مختلف در مسیر این دانشگاه نقش‌آفرینی کرده‌اند.

وی با اشاره به سابقه فعالیت خود در حوزه علمیه قم و تحصیلات دانشگاهی در رشته‌های مدیریت، علوم سیاسی و جامعه‌شناسی فرهنگی با گرایش دین، بیان کرد: نگاه بنده به حوزه تقریب، یک نگاه استراتژیک است، نه تاکتیکی و معتقدم این موضوع باید بر اساس آموزه‌های الهی و مبانی دینی دنبال شود.

فلاح‌زاده با اشاره به پیامدهای نگاه‌های تقلیل‌گرایانه و خاص‌گرایانه در جهان اسلام، اظهار کرد: بسیاری از منازعاتی که در جهان اسلام شکل گرفته، دارای ریشه‌های فکری و نظری هستند و برای مقابله با آنها نمی‌توان تنها به برخوردهای عملیاتی و امنیتی اکتفا کرد، بلکه باید مبانی فکری و معرفتی این جریان‌ها نیز مورد بررسی و نقد قرار گیرد.

وی با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره مبانی معرفتی و نظری داعش گفت: نباید داعش را صرفاً یک گروه آدم‌کش دانست؛ این جریان بر اساس یک چارچوب فکری و مبانی نظری مشخص شکل گرفته بود و اقدامات خود را نیز بر مبنای همان تفکر توجیه می‌کرد.

رئیس دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی افزود: بررسی نشریات داعش، از جمله نشریه «دابق»، نشان می‌دهد که این جریان تلاش کرده است اقدامات خود را بر اساس مبانی نظری و اعتقادی خاصی توجیه کند؛ بنابراین مقابله با چنین جریان‌هایی علاوه بر عرصه عملیاتی، نیازمند فعالیت جدی در حوزه اندیشه و مبانی نظری است.

وی ادامه داد: وقتی دایره توحید را بسیار تنگ تعریف کنیم، دایره کفر را گسترده ببینیم و حکم کافر را توسعه دهیم، زمینه برای شکل‌گیری جریان‌های افراطی فراهم می‌شود و به همین دلیل باید با نگاه علمی و معرفتی با این مسئله مواجه شد.

فلاح‌زاده یکی از مهم‌ترین رویکردهای دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی را تقویت زیست مشترک میان پیروان مذاهب دانست و گفت: ما در این دانشگاه تلاش می‌کنیم دانشجویان مذاهب مختلف را در کنار یکدیگر قرار دهیم تا مشترکات یکدیگر را بشناسند.

وی با بیان اینکه اختلافات مذهبی در بسیاری از موارد به اصول مشترک مسلمانان لطمه‌ای وارد نمی‌کند، افزود: امام شهید بیش از آنکه بر بحث‌های صرفاً نظری تأکید داشته باشند، بر «زیست مشترک» تأکید می‌کردند و امروز نیز یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های دانشگاه، فراهم کردن زمینه زیست مسالمت‌آمیز اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و دینی میان پیروان مذاهب اسلامی است.

رئیس دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی با اشاره به فعالیت کرسی‌های فقه مذاهب در این دانشگاه گفت: سه کرسی فقه شافعی، فقه حنفی و فقه امامیه در دانشگاه فعال است و این کرسی‌ها توسط علمای همان مذاهب اداره و تدریس می‌شوند و دانشجویان مذاهب مختلف نیز در کنار یکدیگر در این کلاس‌ها حضور دارند.

وی این تجربه را از ویژگی‌های مهم دانشگاه دانست و تصریح کرد: در دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، دانشجویان مذاهب مختلف در کنار یکدیگر تحصیل می‌کنند و تلاش ما این است که هیچ مذهبی به دیگری تحمیل نشود، بلکه شناخت، گفت‌وگو و همزیستی میان مذاهب تقویت شود.

فلاح‌زاده با اشاره به ظرفیت‌های استان هرمزگان در حوزه تقریب مذاهب، اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که در این زمینه دنبال می‌کنیم، توسعه فعالیت‌های دانشگاه در استان هرمزگان است، اما تحقق این هدف نیازمند فراهم شدن زیرساخت‌های لازم است.

وی افزود: اگر زیرساخت‌های مورد نیاز فراهم شود، می‌توان زمینه توسعه فعالیت‌های آموزشی دانشگاه و برگزاری دوره‌های تحصیلات تکمیلی را در استان فراهم کرد.

رئیس دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی با اشاره به گفت‌وگوهای انجام‌شده با مسئولان استان بیان کرد: در این زمینه با استاندار هرمزگان و نماینده ولی‌فقیه در استان گفت‌وگوهایی داشته‌ایم و امیدواریم با حمایت مسئولان، خیرین و به‌ویژه خیرین اهل سنت استان، زمینه توسعه فعالیت‌های دانشگاه در هرمزگان فراهم شود.

وی درباره توسعه تحصیلات تکمیلی در استان نیز گفت: در صورت فراهم شدن زیرساخت‌ها می‌توان در چارچوب ضوابط وزارت علوم، زمینه برگزاری دوره‌های کارشناسی ارشد را در استان دنبال کرد، اما راه‌اندازی مستقیم مقطع دکترا نیازمند مجوزهای وزارت علوم است و دانشگاه نیز تابع قوانین و مقررات این وزارتخانه خواهد بود.

فلاح‌زاده ادامه داد: امکان استفاده از ظرفیت دانشگاه برای تحصیل تعدادی از علاقه‌مندان استان در مقطع دکترا وجود دارد و سازوکار آن می‌تواند در چارچوب ضوابط تعریف شود. همچنین دانشگاه برای طلاب و روحانیون، آزمون اختصاصی دارد.

وی ابراز کرد: با توجه به ظرفیت‌های علمی، فرهنگی و مذهبی هرمزگان، زمینه تحصیل تعداد قابل توجهی از جوانان و طلاب اهل سنت استان در دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی فراهم شود و این دانشگاه بتواند در مسیر تقویت وحدت، توسعه علمی استان و تعمیق زیست مشترک میان مذاهب اسلامی نقش مؤثرتری ایفا کند.