دکتر خامه یار: شیخ احمد عمر هاشم صدای اعتدال و تقریب در جهان اسلام بود

رایزن اسبق فرهنگی ایران در لبنان با تشریح محورهای یک مقاله علمی ـ پژوهشی درباره اندیشه و میراث فکری شیخ احمد عمر هاشم، تأکید کرد که این عالم برجسته الازهر نه‌تنها دانشمند حدیث، بلکه یکی از مهم‌ترین منادیان اعتدال، تقریب مذاهب و مقابله علمی با افراط‌گرایی و تروریسم در جهان اسلام به شمار می‌رود.

دکتر عباس خامه‌یار، رایزن اسبق فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در لبنان، در مراسم بزرگداشت شیخ احمد عمر هاشم که در دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی برگزار شد، به ارائه توضیحاتی درباره مقاله‌ای پژوهشی با عنوان «اظهر اعتدال و تقریب؛ زمینه فهم میراث فکری شیخ احمد عمر هاشم» پرداخت.

وی با بیان اینکه این مقاله یک پژوهش علمی مستند در حدود ۲۰ تا ۲۵ صفحه است، گفت: این تحقیق بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای، ارتباطات میدانی با الازهر و پژوهشگاه‌ها و مراکز علمی مرتبط در کشورهای مختلف اسلامی و منطقه تهیه شده و تلاش دارد تصویری جامع از زندگی، اندیشه‌ها، مواضع و تأثیرگذاری‌های علمی و اجتماعی علامه احمد عمر هاشم ارائه دهد.

دکتر خامه‌یار هدف اصلی این پژوهش را تحلیل مسیر علمی، فکری و اجتماعی شیخ احمد عمر هاشم دانست و افزود: بررسی نقش این اندیشمند در ترویج اعتدال و تقریب مذاهب اسلامی و همچنین مواضع صریح و مستدل او در برابر جریان‌های افراطی، از جمله داعش و تکفیرهای بی‌ضابطه، از محورهای مهم مقاله است؛ موضوعی که به اعتقاد من کمتر به‌صورت مستقل و علمی به آن پرداخته شده است.

رایزن اسبق فرهنگی ایران در لبنان با اشاره به روش تحقیق مقاله تصریح کرد: روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و نگارنده بر منابع معتبر علمی و دینی، چه در داخل و چه در خارج از جهان اسلام، تکیه کرده است. شیخ احمد عمر هاشم نه‌تنها یک محدث برجسته، بلکه صدای عقلانیت، میانه‌روی و تقریب در جهان اسلام معاصر بود.

وی با تشریح عناوین اصلی مقاله گفت: بخش‌هایی از این پژوهش به زندگی، تحصیلات، مسئولیت‌های علمی، آثار فکری و علمی مرحوم شیخ احمد عمر هاشم اختصاص دارد. همچنین مفهوم اعتدال و تقریب فکری، نسبت علم و وحدت از دیدگاه ایشان و نقش تقریب علمی و فرهنگی میان مذاهب اسلامی از دیگر محورهای مهم این مقاله است.

دکتر خامه یار ادامه داد: در این تحقیق به نقش تأثیرگذار شیخ احمد عمر هاشم در آموزش و تربیت طلاب، تأکید او بر ضرورت بازنگری مستمر در مناهج آموزشی الازهر ـ حتی هر سه سال یک‌بار ـ و نگاه به‌روز او، با وجود وابستگی به نسل سنتی الازهر، پرداخته شده است؛ دیدگاهی که نشان‌دهنده پویایی فکری و شجاعت علمی این اندیشمند است.

فعال حوزه بین الملل تقویت نقش نهادی الازهر در صدور فتاوا و سیاست‌گذاری‌های علمی، حضور مؤثر در رسانه‌ها، کنفرانس‌های بین‌المللی، دانشگاه‌ها و مراکز دینی را از دیگر موضوعات بررسی‌شده در مقاله عنوان کرد و افزود: رد قاطع خشونت، قتل و کشتار به نام دین، اعلام برائت صریح اسلام از تروریسم و تکفیر، تأکید بر فهم علمی و عقلانی دین به جای برداشت‌های سطحی و افراطی و لزوم حفظ حرمت جان انسان‌ها و اماکن عبادی برای پیروان همه ادیان، از مواضع محوری شیخ احمد عمر هاشم است.

وی همچنین به بخش‌هایی از مقاله درباره مواضع این عالم الازهر نسبت به مسئله فلسطین، غزه و قدس شریف اشاره کرد و گفت: پس از حوادث هفتم اکتبر و تحولات موسوم به طوفان‌الاقصی، شیخ احمد عمر هاشم با وجود فضای خاص حاکم بر مصر، مواضع بنیادین و روشنی در حمایت از فلسطین و محکومیت جنایات رژیم صهیونیستی اتخاذ کرد که در این پژوهش مستند شده است.

دکتر خامه‌یار افزود: در بخش پایانی مقاله، دیدگاه‌ها و گفتارهای شخصیت‌های علمی و دینی مصر و جهان اسلام درباره جایگاه شیخ احمد عمر هاشم نقل شده و در نهایت، به جمع‌بندی، ارزیابی جایگاه او به‌عنوان یکی از چهره‌های برجسته فقه اسلامی در جهان معاصر و پیام فکری و تمدنی این شخصیت برای عصر حاضر پرداخته شده است.

رایزن اسبق فرهنگی ایران در لبنان در پایان ابراز امیدواری کرد این پژوهش بتواند گامی در جهت شناخت بهتر میراث فکری شیخ احمد عمر هاشم و تقویت گفتمان اعتدال، عقلانیت و وحدت در جهان اسلام باشد.