مقاله| بررسی ادله مشروعیت مالکیت لحظهای در عقود تملیکی از منظر فقه امامیه و اهل سنت
بررسی ادله مشروعیت مالکیت لحظهای در عقود تملیکی از منظر فقه امامیه و اهل سنت
دو فصلنامه مطالعات مقارنهای مذاهب اسلامی شماره 11، دوره 6/ دپاییز و زمستان 1404/صفحه 1-172
نویسنده:
مهدی رهبر دانشیار، گروه فقه دانشکده فقه و حقوق، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران.
چکیده: مالکیت لحظهای به معنای وجود مالکیت در یک لحظه خاص و عدم آن در لحظه بعد است. این نوع مالکیت پس از تحقق، بلافاصله به دلیل ملاحظات شرعی یا قانونی، زایل میشود یا به شخص دیگری منتقل میگردد.
به عنوان نمونه، در بیع معاطاتی که بر اساس نظر مشهور فقهاء، موجب اباحه تصرف میباشد؛ اگرچه مشتری مالک کالا محسوب نمیشود، اما میتواند در آن تصرف مالکانه کرده و آن را بفروشد. ... به جهت آنکه این نوع مالکیت با قواعد عمومی مالکیت، از جمله حق تصرف، انحصار و دوام مالکیت در تضاد است، در زمینه مشروعیت آن سوالاتی مطرح شده است. با استناد به ادلهای چون عمومات ادله مالکیت، از جمله عموم «العقد سبب ناقل للملک» و لزوم سبق ملکیت در تصرفات مالکانه، دلالت اقتضاء، ترتب آثار بر مالکیت لحظهای در فقه اسلامی و همچنین دلالت عرف و جمع عرفی، میتوان مشروعیت مالکیت لحظهای را ثابت کرد.
مالکیت لحظهای به عنوان روشی منحصر به فرد برای تصحیح برخی از حقوق مالی و ملکیتهای خاص نظیر تهاتر، تلف مبیع قبل از قبض، تعلق دیه به مقتول، بدلحیلوله، بیع معاطات و موارد دیگر مطرح میشود. http://journals.markazfeqhi.com/mazaheb/details/w2u2y284
نظر شما :